Khi Nghị định 127/2026/NĐ-CP tạo ra hành lang pháp lý quốc gia đầu tiên cho ngành Halal, câu hỏi đặt ra với từng địa phương không còn là “có nên tham gia hay không”, mà là “đã sẵn sàng đến đâu”. Với Khánh Hòa — địa phương vừa đăng cai Hội nghị Du lịch Halal Việt Nam 2026 — câu trả lời là một bức tranh hai mặt: lợi thế tài nguyên rõ ràng, nhưng năng lực chuẩn hóa chuỗi cung ứng vẫn là khoảng cách cần thu hẹp.
Lợi thế xuất phát: một hệ sinh thái đa ngành hiếm có
Điều khiến Khánh Hòa khác biệt so với nhiều địa phương khác không nằm ở một sản phẩm hay loại hình du lịch riêng lẻ, mà ở khả năng kết nối đồng thời nhiều lĩnh vực trong cùng một không gian phát triển: thủy sản, yến sào, rong nho, cà phê, nông sản và sản phẩm từ dê, cừu — phần lớn đã có thị trường xuất khẩu ổn định và hệ thống chế biến hiện đại. Đây là điều kiện nền mà không phải tỉnh, thành nào cũng có được khi bước vào cuộc chơi Halal.
Thủy sản: lợi thế lớn nhất, nhưng vướng ở khâu chế biến sâu
Thủy sản là ngành chủ lực của Khánh Hòa với kim ngạch xuất khẩu khoảng 839 triệu USD mỗi năm, và nhiều doanh nghiệp đã được cấp chứng nhận Halal. Tuy nhiên, lợi thế này chưa đồng nghĩa với năng lực cạnh tranh toàn diện: hải sản tươi sống mặc định được xem là Halal, nhưng các sản phẩm chế biến sâu như cá ngừ đóng hộp hay chả cá vẫn phải chứng minh nguồn gốc Halal của dầu ăn, gia vị và chất bảo quản trong quy trình sản xuất. Đây chính là điểm nghẽn kỹ thuật khiến giá trị gia tăng từ chế biến sâu — phân khúc lợi nhuận cao hơn xuất khẩu nguyên liệu thô — vẫn chưa được khai thác tương xứng với quy mô ngành.
Thủy sản Khánh Hòa — ngành hàng có kim ngạch xuất khẩu lớn nhất tỉnh, nhưng giá trị gia tăng từ chế biến sâu vẫn còn dư địa lớn.
Yến sào và rong nho: lợi thế ngách cần một câu chuyện thương hiệu
Yến sào và rong nho đại diện cho một hướng đi khác: không cạnh tranh bằng sản lượng, mà bằng giá trị đơn vị sản phẩm. Yến sào có nhu cầu tiêu dùng cao cấp tại các thị trường Hồi giáo giàu có như UAE, Qatar hay Ả Rập Xê Út, trong khi rong nho phù hợp với xu hướng tiêu dùng xanh đang lan rộng trong cộng đồng Hồi giáo trẻ. Nhưng cả hai đều đứng trước cùng một thách thức: để bán được giá cao tại thị trường Trung Đông, sản phẩm cần đi kèm câu chuyện xuất xứ và quy trình được kiểm chứng độc lập — thứ mà chứng nhận Halal đơn thuần chưa đủ để truyền tải nếu thiếu chiến lược xây dựng thương hiệu đi kèm.
Nghề nuôi yến — lợi thế cao cấp của Khánh Hòa, nhưng cần chiến lược thương hiệu để cạnh tranh tại thị trường Trung Đông.
Doanh nghiệp chế biến rong nho tại Khánh Hòa — sản phẩm xanh, phù hợp xu hướng tiêu dùng Halal thế hệ mới.
Dê, cừu: một đặt cược chiến lược dài hạn
Khánh Hòa là một trong số ít địa phương tại Việt Nam đã ban hành Đề án phát triển sản phẩm dê, cừu thành sản phẩm Halal đến năm 2030 (Quyết định 1801/QĐ-UBND ngày 29/5/2026), hướng tới chuỗi giá trị khép kín từ con giống, chăn nuôi, giết mổ theo đúng quy trình Halal, chế biến đến xuất khẩu. Đây là hướng đi khác biệt so với phần lớn địa phương ven biển vốn chỉ tập trung vào thủy sản, nhưng cũng là lĩnh vực đòi hỏi vốn đầu tư dài hạn vào cơ sở giết mổ tập trung đạt chuẩn Sharia — một hạng mục hạ tầng gần như chưa tồn tại ở quy mô công nghiệp tại Việt Nam.
Chăn nuôi dê, cừu — hướng đi chiến lược dài hạn của Khánh Hòa, đòi hỏi đầu tư hạ tầng giết mổ đạt chuẩn Sharia.
Hạ tầng và pháp lý địa phương: điều kiện cần, nhưng chưa đủ
Về mặt thể chế, Khánh Hòa đã đi trước một bước: Kế hoạch 7561/KH-UBND triển khai Nghị định 127/2026/NĐ-CP được ban hành gần như song song với văn bản của Chính phủ, cho thấy tốc độ phản ứng chính sách nhanh hơn mặt bằng chung. Tỉnh cũng sở hữu hệ thống cảng biển, cảng hàng không quốc tế và các khu kinh tế đủ điều kiện hình thành chuỗi logistics, kho lạnh chuyên biệt cho hàng Halal. Nhưng hạ tầng pháp lý và giao thông chỉ là điều kiện cần. Điều kiện đủ — hệ thống tổ chức chứng nhận Halal trong nước được các thị trường nhập khẩu công nhận song phương, cùng đội ngũ nhân lực am hiểu tiêu chuẩn Sharia trong khâu kiểm soát chất lượng — vẫn là khoảng trống mà riêng một địa phương không thể tự giải quyết.
Tại Diễn đàn Kinh tế Halal ngày 8/7/2026, một số bước đi cụ thể đã được thực hiện để thu hẹp khoảng trống này: Halal Hub Việt Nam ký biên bản ghi nhớ hợp tác với Tổ chức Chứng nhận Chất lượng và Thực phẩm Halal Tây Ban Nha, bên cạnh các thỏa thuận giữa Vietravel và HALCERT, giữa DT Food và Lotus Planet Singapore. Điểm chung của các thỏa thuận này là hướng tới một hệ sinh thái Halal tích hợp — kết nối logistics, chứng nhận và thị trường — thay vì các dự án chứng nhận đơn lẻ, vốn khó tạo ra lợi thế cạnh tranh bền vững nếu đứng một mình.
Lời kết
Khánh Hòa có tài nguyên để trở thành một trung tâm Halal khu vực Nam Trung Bộ — nhưng tài nguyên chỉ là nguyên liệu thô của một câu chuyện cạnh tranh dài hơi hơn. Malaysia không dẫn đầu kinh tế Hồi giáo toàn cầu nhờ tài nguyên, mà nhờ hệ thống tiêu chuẩn JAKIM được công nhận rộng rãi trong nhiều thập kỷ. Bài học đó gợi ý rằng, với Khánh Hòa, thách thức thực sự không nằm ở việc có gì để bán, mà ở việc xây dựng được một hệ thống đủ tin cậy để thế giới Hồi giáo tin rằng những gì được bán ra là Halal đúng nghĩa — từ con giống đến bàn ăn, từ vùng nuôi trồng đến kệ hàng siêu thị Trung Đông.
Nguồn: Báo Khánh Hòa điện tử, Báo Nhân Dân, Doanh nghiệp Hội nhập, Cổng Thông tin điện tử Chính phủ.
